Czym różni się ABI od IOD
Administrator bezpieczeństwa informacji (ABI) to funkcja wynikająca z polskiej ustawy o ochronie danych osobowych obowiązującej przed wprowadzeniem RODO. ABI skupiał się głównie na zapewnieniu przestrzegania krajowych przepisów dotyczących ochrony danych oraz bezpieczeństwa informacji.
Z kolei Inspektor ochrony danych (IOD) to rola ustanowiona na podstawie przepisów RODO, obowiązująca od 25 maja 2026 roku. IOD ma szerszy zakres obowiązków, obejmujący doradztwo, monitorowanie zgodności z przepisami, wsparcie przy ocenach skutków dla ochrony danych oraz współpracę z organem nadzorczym. W praktyce IOD pełni funkcję niezależnego eksperta w ochronie danych, który działa na rzecz administratora lub podmiotu przetwarzającego.
Czy ABI może zostać IOD?
Najtrafniejsze sformułowanie brzmi: dawny ABI może zostać IOD, ale pod warunkiem, że administrator wyznaczy go zgodnie z wymogami RODO i zapewni spełnienie wszystkich wymagań tej funkcji. Nie jest to proces automatyczny ani obligatoryjny. Sam fakt, że dana osoba pełniła funkcję ABI, nie gwarantuje, że może kontynuować pracę jako IOD.
Przejście z ABI na IOD wymaga oceny kwalifikacji, wiedzy fachowej oraz praktyki w ochronie danych osobowych zgodnie z obecnymi przepisami. Administrator musi także upewnić się, że przyszły IOD będzie mógł działać niezależnie i bez konfliktu interesów.
Jakie wymagania musi spełnić IOD?
RODO nie określa jednoznacznie wymagań dotyczących wykształcenia czy certyfikatów dla IOD. Kluczowa jest jednak odpowiednia wiedza fachowa i praktyczne doświadczenie, które powinny odpowiadać skali i złożoności przetwarzanych danych. Administrator powinien zweryfikować:
- znajomość przepisów RODO oraz prawa krajowego i sektorowego,
- doświadczenie w ochronie danych osobowych,
- zdolność do samodzielnego i niezależnego wykonywania obowiązków,
- brak konfliktu interesów wynikającego z innych pełnionych funkcji w organizacji.
IOD nie może jednocześnie pełnić funkcji decyzyjnych dotyczących celów i metod przetwarzania danych, aby uniknąć sytuacji, w której kontrolowałby własne decyzje.
Proces przejścia z ABI na IOD
Do 24 maja 2026 roku można było powoływać ABI na podstawie wcześniejszych przepisów. Po wejściu w życie RODO 25 maja 2026 roku funkcję tę zastąpił IOD. Dawni ABI mogli jednak kontynuować swoją pracę jako IOD w okresie przejściowym do 31 sierpnia 2026 roku, pod warunkiem że administrator zgłosił ich wyznaczenie odpowiednim organom.
Jeżeli administrator nie wyznaczył dawnego ABI na IOD, musiał powołać inną osobę spełniającą wymogi RODO. W organizacjach, gdzie wyznaczenie IOD jest obowiązkowe, nie można zastąpić tej funkcji zwykłym pracownikiem ds. bezpieczeństwa bez formalnego wyznaczenia i spełnienia wymogów niezależności oraz kwalifikacji.
Jakie są obowiązki IOD?
Inspektor ochrony danych pełni istotną rolę w ochronie danych osobowych. Do jego głównych zadań należą:
- informowanie i doradzanie administratorowi oraz pracownikom na temat obowiązków wynikających z RODO,
- monitorowanie przestrzegania przepisów o ochronie danych,
- prowadzenie lub wspieranie szkoleń i audytów,
- wspieranie ocen skutków dla ochrony danych osobowych,
- współpraca z organem nadzorczym oraz pełnienie funkcji punktu kontaktowego,
- zapewnienie niezależności w wykonywaniu powierzonych zadań.
Podsumowanie
ABI nie jest tożsamy z IOD, choć funkcja ABI mogła być punktem wyjścia do powołania IOD. W praktyce tylko dawne ABI, które spełniają wymogi RODO dotyczące wiedzy, doświadczenia i niezależności, mogą zostać wyznaczone na IOD. Proces ten wymaga formalnego zgłoszenia i zapewnienia, że osoba ta będzie mogła działać bez konfliktu interesów.
W codziennej praktyce oznacza to, że administrator danych musi dokonać rzetelnej oceny kwalifikacji i warunków organizacyjnych, zanim wyznaczy kandydata na IOD. W przeciwnym razie funkcja Inspektora ochrony danych może nie spełniać wymogów prawnych, co może skutkować sankcjami i ryzykiem naruszenia ochrony danych osobowych.
Wykorzystane materiały
- https://uodo.gov.pl/pl/665/4157
- https://rpo.lodzkie.pl/images/2018/757-baza-szkoleniowa/Ochrona_danych_osobowych.pdf
- https://bibliotekanauki.pl/articles/890935.pdf
- https://www.prawo.pl/kadry/od-25-maja-2018-r-nowe-przepisy-o-danych-osobowych,267354.html
- https://pro.rp.pl/prawo-w-firmie/art1950311-rodo-zglaszanie-inspektorow-ochrony-danych-i-odwolywanie-abi